บทความสุขภาพ
การคัดกรองเบาหวานมีสองค่าหลักที่ใช้บ่อยคือ FBS และ HbA1c บทความนี้อธิบายความแตกต่าง ข้อดีข้อจำกัด และผู้ที่ควรเริ่มตรวจ
เผยแพร่ 24 กันยายน 2569อ่าน 5 นาที
FBS (fasting blood sugar) คือการวัดระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมง เป็นการวัดค่า ณ ขณะนั้น จึงไวต่อการอดอาหาร การอดนอน ความเครียด และการเจ็บป่วยเฉียบพลัน
ข้อดีคือตรวจได้ง่ายและราคาไม่สูง จึงใช้เป็นรายการคัดกรองพื้นฐานในชุดตรวจสุขภาพเกือบทุกชุด ข้อจำกัดคือต้องอดอาหารและไม่บอกระดับน้ำตาลเฉลี่ยระยะยาว
HbA1c วัดสัดส่วนฮีโมโกลบินที่ถูกน้ำตาลจับตัวสะสมตลอดอายุเม็ดเลือดแดงประมาณ 2-3 เดือน จึงสะท้อนระดับน้ำตาลเฉลี่ยและไม่ต้องอดอาหาร
ข้อจำกัดคือในผู้ที่มีภาวะซีด ธาลัสซีเมีย เพิ่งได้รับเลือด หรือมีโรคไตบางระยะ ค่าอาจคลาดเคลื่อน แพทย์จึงพิจารณาเป็นรายบุคคล
โดยทั่วไปแนะนำให้เริ่มคัดกรองตั้งแต่อายุ 35 ปีขึ้นไป และเริ่มเร็วขึ้นในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง
ค่าที่สูงกว่าช่วงอ้างอิงเพียงครั้งเดียวไม่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวานเสมอไป แพทย์มักยืนยันด้วยการตรวจซ้ำอีกครั้ง หรือใช้การตรวจที่ต่างวิธีกันเพื่อยืนยันผล
หากมีภาวะก่อนเบาหวาน การปรับอาหารและการเพิ่มกิจกรรมทางกายสามารถชะลอการเกิดโรคได้จริง จึงควรติดตามผลตามนัดอย่างสม่ำเสมอ
สรุปสั้น ๆ: FBS บอกค่าน้ำตาล ณ ขณะนั้นและต้องอดอาหาร ส่วน HbA1c บอกค่าเฉลี่ย 2-3 เดือนและไม่ต้องอดอาหาร แพทย์มักใช้ร่วมกัน โดยเริ่มคัดกรองประมาณอายุ 35 ปี หรือเร็วกว่าหากมีความเสี่ยง
บทความนี้เป็นข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล การวินิจฉัยและการรักษาต้องอาศัยการประเมินโดยแพทย์ แนะนำให้ปรึกษาแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ของคลินิกก่อนตัดสินใจ
บทความสุขภาพ
แพทย์จะพิจารณาตามวัตถุประสงค์ หากต้องการคัดกรองและยืนยัน การใช้ทั้งสองค่าช่วยให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น แต่บางกรณีตรวจเพียงอย่างเดียวก็เพียงพอ
ช่วงค่าของทั้งสองภาวะต่างกัน และการดำเนินโรคก็ต่างกัน ภาวะก่อนเบาหวานมักแก้ไขได้ด้วยการปรับน้ำหนักและพฤติกรรม ซึ่งช่วยชะลอการเกิดเบาหวานได้
ผู้ที่มีผลปกติดูปีละครั้ง หากมีภาวะก่อนเบาหวานหรือโรคเรื้อรังอื่น แพทย์อาจนัดตรวจถี่ขึ้นตามความเหมาะสม
ติดต่อเรา
เพิ่มเพื่อน LINE @824xsgsj เพื่อสอบถามรายการตรวจและค่าใช้จ่าย หรือกรอกแบบฟอร์มด้านล่าง ทีมงานจะติดต่อกลับโดยเร็วที่สุด
